STOSOWANA ANALIZA ZACHOWANIA W APLIKACJI ABA DROMNIBUS
7 marca 2018
Marysia Dubis
Brak komentarzy

ABA jest nauką, która bada relację pomiędzy środowiskiem, zachowaniem a konsekwencjami. Jest naukowym podejściem, stosowanym w celu zmiany zachowania, rozumianej zarówno jako zwiększenie częstotliwości jego występowania jak i zmniejszenie.


Dlaczego wybraliśmy Stosowaną Analizę Zachowania tworząc narzędzie dla osób pracujących z dziećmi z zaburzeniami ze spektrum autyzmu?

W raporcie NAC 2015 r. (http://www.nationalautismcenter.org), 2/3 ustanowionych interwencji terapeutycznych w przypadku autyzmu, czyli takich, które w sposób naukowy dowodzą swojej skuteczności, oparta jest na behawioryzmie. Pozostała jedna trzecia wywodzi się z tego nurtu.

Wyniki raportu jednoznacznie pokazały nam kierunek, w którym powinniśmy pójść, tworząc nowoczesne narzędzie terapeutyczno-edukacyjne.

Stosowana Analiza Zachowania pozwala nam nie tylko zaoferować narzędzie oparte na solidnych podstawach naukowych, ale również powiedzieć, że dajemy wam produkt, w który wierzymy i którego podstawy naukowe są poparte rzetelnymi, udokumentowanymi badaniami.

Czym jest Stosowana Analiza Zachowania (ABA)?

Analiza behawioralna jest nauką, w ramach której możemy wyróżnić:

1)    Behawioryzm, czyli podejście filozoficzne do otaczającego nas świata.

2)    Eksperymentalną analizę behawioralną, która skupia się na identyfikowaniu i analizowaniu podstawowych zasad i procesów, wyjaśniających zachowanie

3)   Stosowaną analizę zachowania (ABA), której celem jest rozwiązywanie istotnych społecznie problemów, korzystając z zasad i procedur analizy behawioralnej (Fisher, Piazza, & Roane, 2013).

ABA to zatem jednen z trzech kierunków działania analizy behawioralnej.

Gdybyśmy mieli w dwóch zdaniach powiedzieć na czym skupia się ABA?

Skupia się na zrozumieniu i modyfikacji zachowania.

Skupia się na opanowaniu nowych umiejętności, które są istotne społecznie.

Zatem jak możemy ją zdefiniować?

ABA jest nauką, która bada relację pomiędzy środowiskiem, zachowaniem a konsekwencjami. Jest naukowym podejściem, stosowanym w celu zmiany zachowania, rozumianej zarówno jako zwiększenie częstotliwości jego występowania jak i zmniejszenie.

Zastosowanie ABA nie ogranicza się wyłącznie do dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Znajduje zastosowanie także w biznesie, sporcie czy też rozwoju osobistym. Jest to podejście, które może być wykorzystywane w wielu dyscyplinach (Cooper, Heron, Timothy E., & Heward, William L., 2013).

ABA w naszej technologii

Jako autorzy narzędzia ABA DrOmnibus, oparliśmy proces terapii w aplikacji o uniwersalne zasady uczenia oraz techniki wynikające ze Stosowanej Analizy Zachowania. Wśród podstawowych elementów, które zostały zaimplementowane w narzędziu, wyróżniamy:

  • DTT – metodę prób wyodrębnionych
  • System wzmocnień, system punktowy
  • Podpowiedzi

 

Czym jest metoda prób wyodrębnionych (DTT)?

Dzieci z autyzmem bardzo często nie potrafią nabywać umiejętności jak dzieci rozwijające się prawidłowo. Mają trudności w uczeniu się poprzez obserwację innych, eksplorowanie środowiska czy też interakcje z innymi, wspólną zabawą, rozmowę (Tristram Smith, 2001).

Metoda prób wyodrębnionych jest jedną ze strategii uczenia, z których korzysta się w ramach Stosowanej Analizy Zachowania. Według badań metoda prób wyodrębnionych jest uznawana za efektywny sposób uczenia dzieci z autyzmem i swą efektywnością wpisuje się w kanon podstawowych oddziaływań terapii behawioralnej.

 

Główna zasada metody polega na tym, że:

A) terapeuta prezentuje bodziec

B) następuje reakcja dziecka

C) pojawia się konsekwencja zachowania

 

Co to jest wzmocnienie i system żetonowy?

Mówiąc o wzmocnieniu, mamy na myśli natychmiastową zmianę występującą po zachowaniu, która zwiększa lub zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia zachowania w przyszłości. Wzmocnienia możemy podzielić na pozytywne i negatywne. (Cooper i in., 2013)

W narzędziu ABA DrOmnibus bazujemy na wzmocnieniu pozytywnym. Polega ono na dodaniu pozytywnej konsekwencji po zachowaniu i skutkuje zwiększeniem częstotliwości występowania go w przyszłości.

W trakcie korzystania z narzędzia prawidłowe reakcje są wzmacniane poprzez przyznanie punktu, pozytywnej konsekwencji. Natomiast w momencie pojawienia się błędnej reakcji system nie dostarcza wzmocnienia, czyli dziecko nie otrzymuje punktu.

Po uzbieraniu całej puli punktów pojawia się ekran wyboru gier-nagród, z których dziecko może wybrać atrakcyjną dla siebie aktywność.

Wzmocnienia w ABA DrOmnibus bazują więc na systemie żetonowym. Dziecko otrzymuje żetony za ukończenie zadania lub prezentowanie pożądanych zachowań (Hackenberg, 2009). Żetony wykorzystywane w systemach punktowych są wzmocnieniami, których „dziecko się nauczyło” poprzez zależność pomiędzy ich zbieraniem, a otrzymywaniem wzmocnienia docelowego (Suchowierska, Monika i in., 2012).

Z systemem wzmocnień jest również powiązana inna technologia obecna w ABA DrOmnibus – polega ona na dostosowaniu się głosu lektora do reakcji dziecka. Na przykład, lektor reaguje wyjątkowo entuzjastycznie (czyli wzmocnienie jest silniejsze), gdy dziecko poradzi sobie z zadaniem, z którym miało problem. Z kolei, gdy dziecko posługuje się podpowiedziami, głos lektora jest bardziej stonowany.

 

Tworząc programy i interwencje terapeutyczne niezwykle istotne jest, aby były one możliwie najbardziej efektywne i bazowały na najskuteczniejszych sposobach nauki.

Efektywne nauczanie powinno umożliwiać szybki wzrost umiejętności, wysoki poziom poprawnych odpowiedzi oraz wysokie prawdopodobieństwo prawidłowej reakcji, oraz jej wzmocnienia.

W tym celu w terapii behawioralnej stosowane są podpowiedzi. Zwiększają one prawdopodobieństwo, że reakcja dziecka będzie prawidłowa, a dzięki temu zwiększa się prawdopodobieństwo pojawienia się wzmocnienia (Fisher i in., 2013).

Obecnie w narzędziu ABA DrOmnibus, wyróżniamy trzy rodzaje podpowiedzi. Są nimi:

  1. wyróżnienie prawidłowego elementu
  2. podpowiedź modelująca – wskazanie prawidłowego elementu poprzez pojawienie się palca
  3. prezentacja powiększonego pojedynczego elementu

W przypadku dalszego pojawiania się błędnych reakcji mimo kolejnych podpowiedzi, zmienia się sposób uczenia poprzez ograniczenie materiału do jednego widocznego elementu.

Podpowiedzi w narzędziu ABA DrOmnibus są więc stopniowalne, a technologia dostosowuje podpowiedzi do odpowiedzi dziecka. System nagród również jest powiązany z podpowiedziami – dziecko otrzyma żeton wyłącznie wtedy, gdy zadanie zostanie rozwiązane bez podpowiedzi. Unikamy w ten sposób sytuacji, że stosowanie podpowiedzi staje się dla dziecka wzmocnieniem.

Z aplikacji ABA DrOmnibus korzysta ponad 2 tys. dzieci z autyzmem w wielu krajach na świecie, głównie z USA i Polski.

 

Sprawdź nasze rozwiązanie!

Skorzystaj bezpłatnie z 10 dniowego dostępu do ABA DrOmnibus

 

 

Literatura:

Cooper, J. O., Heron, Timothy E., & Heward, William L. (2013). Applied Behavior Analysis Pearson New Internat edition by Cooper, John O., Heron, Timothy E., Heward, William L. (2013) Paperback (Pearson New Internat edition). Pearson Education Limited.

Fisher, W. W., Piazza, C. C., & Roane, H. S. (Red.). (2013). Handbook of Applied Behavior Analysis (Reprint edition). The Guilford Press.

Hackenberg, T. D. (2009). TOKEN REINFORCEMENT: A REVIEW AND ANALYSIS. Journal of the Experimental Analysis of Behavior91(2), 257–286. https://doi.org/10.1901/jeab.2009.91-257

Suchowierska, Monika, Ostaszewski, Paweł, & Bąbel, Przemysław. (2012). Terapia behawioralna dzieci z autyzmem. Teoria, badania i praktyka stosowanej analizy zachowania. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Tristram Smith. (2001). Discrete Trial Training in the Treatment of Autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities16(2), 86–92.